Logboek Mindoro

27 August 2002
Ben er!
(Na een maand rondreizen met mijn vriend, is hij terug naar Nederland en begin ik het logboek over mijn onderzoek).Ben op Mindoro aangekomen, en meteen naar het internetcafe gegaan. Het weer is mooi. In Batangas kwam ik Edna tegen, mijn tolk. Ze ging naar Manilla en komt donderdag terug. Dan ga ik bij haar wonen en gaan we samenwerken. Ik ga zo naar Erik's moeder. Nou, het onderzoek begint.

2 September 2002
Het begin...
Vrijdag ben ik verhuisd naar Edna's huis. Ik heb daar mijn eigen kamer, eigen badkamer. Ze kookt en ik was af, haar moeder past op het zoontje van 6 maanden, en doet de was. Goed geregeld! Edna is erg goed als tolk, haar Engels is soms beter dan mijn Engels! En ze is heel aardig en open. Ik heb veel vertrouwen in het werken met haar, en zij ook! Dat had ook heel anders gekund, als je de verhalen van collega studenten mag geloven...
Zaterdag zijn we met haar zoontje naar het ziekenhuis geweest, voor een check-up. Dat was een hele ervaring, niet erg steriel. Op de gang lag een zieke Mangyan vrouw aan het infuus. Veel zieke mensen, alles door elkaar.
Zondag zijn we op uitnodiging naar de Baptist Church gegaan en hebben de mis bijgewoond. Er waren meer dan 50 Mangyans en maar 8 Tagalogs aanwezig. Dit was een goede introductie, na afloop hebben we een oudere Mangyan geinterviewd, we gaan hem volgende week bezoeken.
Vandaag zijn we bij de burgemeester geweest, ik ben van harte welkom om hier mijn onderzoek te doen, heb een 'Mayor's permit' om te gaan en staan waar ik wil. Ook kan ik veel statistische informatie vinden op het gemeentehuis, over tourism development en demografische gegevens. Fijn.
Nou, later meer, deze week ga ik de community bepalen voor het onderzoek, ben benieuwd!

9 September 2002
Aardbeving, poezen en Mangyan dorp Gulud
Een verslag tot en met gisteren!
Zondag zijn we naar een Baptist Church, in Minolo (sitio van San Isidro/White Beach) geweest. Hier waren ongeveer 50 Mangyans en 8 Tagalogs aanwezig, de pastor was Tagalog. Na de dienst kregen de kerkgangers te eten, dit kan een reden zijn dat ze bij deze kerk zitten (born again christians). Het was een goede manier om veel mensen te zien, hierna herkenden mensen ons, wat hielp bij het beantwoorden van vragen, of het wijzen van de weg naar een bepaald huis of dorpje!
Maandag zijn we naar de Mayor geweest voor een courtesy call, erg aardig. Ik heb een Mayor's Permit gekregen. Dit is een 'big thing' volgens Edna. Hij heeft ook aangeboden een recommendation brief te schrijven voor elke andere mayor in oriental, mocht ik dat willen. Vanmiddag gaan we weer naar hem toe, voor een interview over toerismebeleid vroeger en nu, en mangyan-beleid vroeger en nu.
Dinsdag heb ik een beschrijving van het strand gemaakt, zowel plattegrond als namen van alle lodges, en hoeveel kamers ze verhuren. Later heeft Edna me alle eigenaars verteld, en hoe ze related zijn. 's Middags hebben we een beschrijving van de road gemaakt.
Dinsdagnacht opgeschrikt door een zware aardbeving. Gelukkig heeft het huis het overleefd, maar sindsdien slaap ik niet meer rustig.
Woensdag zijn we naar Talipanan gelopen, dit is een model-mangyan-village, gesponsord door de familie Ayala, een rijke industriele familie, die hier ook veel land bezit. De echte reden waarom ze Talipanan als model village hebben gecreeerd is me niet duidelijk (willen ze land? krijgen ze geld van sponsors zodat ze er eigenlijk aan verdienen? zijn ze echt aardig?) moeilijk te achterhalen.
In Talipanan is een Mangyan school, en een clinic en een concregatie van 4 nonnen. 3 uit India en 1 Filipina.
Met de nonnen hebben we gesproken. Dit was interessant.
Veel interessanter was het bezoek aan Gulud 's middags. We kwamen hier eigen per ongeluk, waren op zoek naar een ander dorpje en hier beland. Het ligt eigenlijk vlakbij White Beach, ongeveer 15 minuten bergopwaarts vanaf de road. Het uitzicht is prachtig. De mensen hier waren helemaal niet verlegen, heel open en nieuwsgierig. Er wonen 47 mensen, in 10 huizen, bij elkaar. Ze zijn allemaal related, of aangetrouwd natuurlijk.
We hebben ze verteld over mijn onderzoeksplan en ze vonden het wel leuk. Waren wel een beetje bezorgd als ik daar wilde blijven slapen, omdat ze geen bed hebben. Maar geen probleem, verzekerden we ze. Heel blij toen we terugliepen! Er wonen in ieder geval vijf mensen die ouder zijn dan vijftig, dat is van belang voor de levensgeschiedenissen en het onderzoeken van verandering. Er zijn drie vrouwen zwanger. Een man is vorig jaar overleden, en een vrouw vorige maand. Er wordt ook 'down' gewerkt, voor de Tagalogs. Ze doen kaingin (slash en burn) landbouw, en maken baskets voor het door Tagalogs gerunde Mangyan Basket Center, aan de road in White Beach. En ze wonen al hun hele leven in deze buurt. Dus volgens mij voldoen ze aan mijn criteria.
Donderdag zijn we naar een andere non geweest, in Puerto town, zuster Philo, ook uit India, zij is in 1993 de concregatie begonnen in Talipanan en heeft verteld hoe het er toen aan toe ging en nu. In het begin gaven ze iedereen elke ochtend een bad (!). en ze zei dat alle ziektes voortkomen uit gebrek aan hygiene (!). Het was geen aardig mens, maar wel goed om te zien hoe zij naar Mangyans kijken.
Aan het eind van de middag ben ik naar een oom van Edna geweest, een albulario (faith healer) voor mijn arm, waar ik toch veel last van heb door al het geschrijf. ben er nu drie keer geweest, maar geen resultaat, wel interessant!
Vrijdagochtend hebben we met behulp van Mario, een Mangyan die zondag ook in de baptist church was, een tocht gemaakt langs andere Mangyan settlements. Hier waren de mensen wel erg verlegen, wel aardig. Maar Gulud is de beste plek voor onderzoek.
's Middags zijn we naar de elementary school geweest, ik wilde kijken of ze boekjes hebben, waarin de kinderen geleerd wordt over minderheden, welk beeld ze krijgen. niet echt gevonden. Wel een leuke teacher die zelf haar masters in Calapan doet, en voor me op zoek gaat naar theses over Mangyans.
Zaterdag zijn we naar het strand gegaan, waar Edna's ouders wonen en hebben we de contacten tussen Edna's ouders en Mangyans in kaart gebracht. Zaterdagmiddag heb ik mijn aantekeningen tot nu toe doorgelezen, en mijn hoofd een beetje georganiseerd.
Gisteren zijn we teruggegaan naar Gulud, daar waren 2 NPA-ers (new peoples army, communistisch rebellenleger), nogal open ook hierover. (ze waren onderweg, en hadden hier geschuild voor de regen). Ze vertelden hun doel, zijn 25 en 26 jaar en sinds 14e lid van NPA. Edna is een beetje bang voor ze, en vreest dat andere NPA-ers nu ook daarheen komen, met misschien andere bedoelingen, maar ik wacht het wel af. Ik heb duidelijk gemaakt wat voor onderzoek ik doe. Ze waren wel aardig.
Toen ze vertrokken, gingen we met de anderen praten, een aantal van bovengenoemde criteria had ik de eerste keer niet gevraagd en nu wel. Ze zeiden dat ze het heel fijn vinden dat ik geen speciale behandeling wil, en dat ik ook in het bos kan poepen, en alles eet wat zij eten. 'je bent ook een mangyan'. en ik ben de ninang (godmother) van een jongetje dat volgende week 2 wordt. Leuk hoor! Heb ook duidelijk gemaakt dat ik ze niet veel kan bieden, mar dat we wel eten meenemen. Ze zijn erg arm, de kinderen gaan niet naar school en soms hebben ze drie dagen geen eten. Als een kind ziek is, gaan ze op zoek naar medicinale planten in het bos. Ik vind het allemaal reuze-interessant!
Gisterenavond ontdekte ik drie baby-poesjes in mijn kamer, net geboren. Lief hoor!
Nou, dit is een korte beschrijving van de afgelopen week, erg veel bereikt voor mijn gevoel!
Vanmiddag gaan we naar de Mayor voor een interview, en naar de tourism officer en statistische gegevens vragen.
Morgen het interview uitwerken en Gulud voorbereiden, woensdag gaan we de hele dag de berg op en lunchen daar ook. We hebben gezegd dat we elke keer in een ander huis eten, zodat we dat gezin goed kunnen leren kennen (en hoeven we niet teveel eten mee!)
Ik wil de komende twee weken veel tijd bij ze doorbrengen , en beginnen met 1 nacht daar slapen. Voor Edna is het nogal veelgevraagd, slapen bij Mangyans, ze vindt het wel eng, en ze vindt Mangyans stinken. maar met mij vindt ze het wel goed, en ze leert ook heel veel, vindt Gulud ook een fijne plaats. Veel mensen daar kennen haar vader en ooms ook. Dat schept wel een band.
Verder wil ik naar het Mangyan Basket Center, om te kijken wat de winstmarge is, en de omzet, en wie hun suppliers en buyers zijn. En ik wil meer te weten komen over de Ayala foundation. En ik wil een case maken van Gabriel, de enige Mangyan die tussen de road en het strand woont.
volgende week meer nieuws!

23 September 2002
Ben ik weer es...
Ben ik weer es... Het is inmiddels twee weken later en hoogste tijd voor een update!
We hebben veel gedaan!
Zijn vaak naar Gulod geweest, is Gulod en niet Gulud. Gulod staat in het woordenboek en betekent Hilltop. Ik dacht dat het een plaatsnaam was.. weer wat geleerd! Soms zijn de verhalen van de mensen daar erg naar. Zo heeft Demetria, een vrouw van ongeveer zestig, 13 kinderen van wie er 8 overleden zijn. De meesten hebben wel een aantal kinderen die overleden zijn. Soms aan mazelen of bronchitis. Dit raakt me. Ik schrijf ongeveer zestig, ze zeggen zelf dat ze niet veel om leeftijden geven. Vooral de ouderen weten niet hoe oud ze zijn. Demetria vertelde me dat ze 1 week was toen Batangas aangevallen werd, in Spanish time. cryptisch! Dit moet volgens mij de Tweede Wereldoorlog zijn... Het is een grote puzzel om alles duidelijk te krijgen, twee mensen kunnen een totaal ander antwoord hebben op dezelfde vraag. Ik zie het als uitdaging (en zucht soms, als er weer tegenstrijdigheden zijn!!).
Ik ben met Edna naar Calapan geweest, naar het Mangyan Heritage Center. Daar bleek dat er tot nu toe bijna geen onderzoek onder Iraya Mangyans is gedaan, en dat er uberhaupt nog nooit onderzoek is gedaan naar de combinatie Mangyans en toerisme. Dat is wel leuk, dat ik misschien wel de eerste ben.
We zijn vorige week zondag naar de katholieke mis in Talipanan geweest, geleid door de nonnen. Hebben na afloop sister Elsie gesproken, zij runt de kliniek voor Mangyans, en kon erg veel ziekten opnoemen.
We hebben ook de mayor geinterviewd, dat was wel leuk. Hij heeft op zijn verjaardag het Mangyan festival georganiseerd, nu voor de vierde keer.
We hebben de video van het festival 2000 geleend van iemand op het gemeentehuis. Toen we dit bekeken, zagen we dat het niet zozeer een "celebration to our Mangyan people" is, zoals de mayor ons vertelde, als wel een show. Een show met wel drie keer happy birthday voor de burgemeester, met Tagalogs die zwartgeschminkt zogenaamde Iraya dansen doen, en Mangyans die voornamelijk er zijn omdat ze na afloop zeer genereus een zak met rijst en sardines krijgen. Ik vond het een eye-opener. Ga wel heen, 12 oktober, en misschien ook filmen, maar niet lang zal ze leven zingen voor de burgemeester...
De verhalen van de mensen in Gulod zijn enorm interessant. Zo hebben de Iraya Mangyans een eigen manier om schuld te bewijzen. Een verdachte moet een gloeiende ijzeren staaf uit het vuur halen, onder het uitspreken van een gebed. Als hij zich niet brandt is hij niet schuldig. Dit soort verhalen doen de antropologe smullen!
Afgelopen zaterdag hadden we een feest op de berg. Mijn petekind werd twee, en zijn broer vijf. Er werd een varken geslacht en een karaokeset met batterij geleend. (er is geen stroom op de berg). Er werd veel gegeten en 's avonds onder de volle maan gedanst. Erg gelachen.(Maar nog steeds geen alcohol gedronken, al vier weken niet!)
Deze week ga ik elke dag de berg op, om meer te vragen en te observeren. Misschien blijven we ook slapen. Het is nog niet zeker, hangt af van de NPA en militairen, of ze zich koest houden.
Volgende week ga ik een week naar Manilla, ordenen en universiteiten bezoeken, op zoek naar theses van filippijnse studenten over Iraya, die schijnen op De la Salle University te zijn.
Later meer. Groet.
oja, ik kan al een beetje Tagalog spreken, en versta inmiddels al heel wat. Ongemerkt gaat dat, een taal in de praktijk leren...

4 October 2002
Break
Ben in Manila voor een korte break, ben lijnen en hiaten aan het zoeken in mijn data. Dat is vermoeiend maar wel fijn om te doen!
1 Oktober was een nare dag, eerst 's ochtends de poezen dood gevonden, de baby's. In hun nek gebeten. Ik denk door een rat, want ik hoor elke nacht ratten knagen in mijn kamer. Ga voor straf zondag in de mall gif kopen, ha, dat zal ze leren mijn babypoezen te doden. Was er erg naar van. We zijn die dag naar Sabang gelopen, wandeling van drie uur. Erg mooi, Sabang erg lelijk met veel viezigheid op het strand (riool, witte oude mannen, prostituees). Op de terugweg een dode slang op straat. En toen we terug kwamen bleek de vrouw die die morgen een kind had gebaard, te zijn overleden op weg naar het ziekenhuis in Calapan. Ik kende haar ook. Ze bleef bloeden, en heeft het niet overleefd. Daar waren we ook wel naar van. Teveel dood op 1 dag.
Woensdag ben ik naar Manila gereisd. En nu in fijne kamer, met douche! met heet water! met een wc die doortrekt! en met een fantastische kokkin die me voedert alsof ik een gratenbak ben (ben ik ook wel een beetje, reeds 6 kilo lichter...).
Word dus goed verzorgd, en studeer van 's ochtends vroeg tot 's avonds. Tot zondag, dan komt Edna hierheen en gaan we naar Malate Pensionne, en naar de Mall! Koffie drinken bij Starbucks, misschien naar de film, en lekker winkelen. Ik blijf een stadsmeisje... Maar verlang nu al naar de frisse lucht van Mindoro, hier te veel smog.
Maandag gaan we naar De la Salle university, en donderdag een afspraak bij Ateneo university. Kijken of ik wat goede theses kan scoren.

8 October 2002
Stad
Manila is een rare stad. De grootst mogelijke luxe wordt nietsontziend gemengd met de grootst mogelijke armoede. Starbucks koffie terwijl de kinderen naakt langslopen. Een luxe hotel met daarnaast een krottenwijk. Een spoorlijn waarlangs kartonnen huizen gebouwd zijn en waar kinderen op de rails spelen. Een afvalplaats waarboven een waslijn met was hangt. Ik verbaas me.
Gisteren zijn we naar De la Salle universiteit geweest. Een zeer chique wit gebouwencomplex, met zuilen en veel gras. Een oase midden in de stad. Het kostte wel moeite om binnen te komen, maar door mijn connecties met de vice president, lukte het wel en hoefde ik ook geen research fee te betalen. Een interessant artikel mocht ik helaas niet kopieeren, maar gisterenmiddag toen we in de bioscoop zaten (!) kreeg Edna een message op haar telefoon van de auteur van het artikel, dat ik toestemming heb, het te kopieren. Soms is het handig een 'foreigner' te zijn, het was me anders niet gelukt.
Vandaag gaan we dus even kopieeren, en daarna naar Intramuros, het oude Spaanse ommuurde gedeelte van Manila. Ook gaan we naar het nationaal museum en naar het Department of Tourism, voor cijfers over toerisme ontwikkeling in de Filippijnen.

14 October 2002
Dolfijn
Op de boot naar Mindoro, na een enerverend verblijf in Manila, zagen we drie scholen dolfijnen. Wow. Een kadootje. In Manila een goede scriptie gevonden, na drie dagen snuffelen in universiteiten, waar de meeste tijd in bureaucratische formaliteiten ging zitten, maar gelukt.
Zaterdag was het Iraya Festival. Ik heb gefilmd! Voor het eerst. Dat is best zwaar in de volle zon, en dan concentreren. Maar erg gaaf om te doen!
Vandaag heb ik weer veel verhalen genoteerd over heksen, boze geesten, lijfstraffen, rituelen rond de oogst, smullen! En dat terwijl ze in eerste instantie ontkennend antwoordden op mijn vraag of ze Iraya beliefs hebben!
Nog maar zes weken, ik begin nerveus te worden of ik wel genoeg data heb als de tijd op is. En plotseling gaan de dagen heel snel... Ik verheug me wel op het weerzien in Nederland, maar moet nog erg veel leren hier! En wanneer is het genoeg? Nooit waarschijnlijk!

24 October 2002
Oogst
Zo, wat heb ik gedaan de afgelopen tijd? Gefilmd tijdens het Iraya festival, behalve als het regende, zoals tijdens de massa-wedding, veertig Mangyan koppels die getrouwd werden, binnen vijf minuten omdat het ging stortregenen. Wel sneu.
Verder hebben we voor het eerst, eindelijk, in Gulod geslapen. Dat was best koud, maar heel lekker, in een klein hutje, met sterrenhemel en uitzicht op zee.
Ook hebben we twee keer rijst geoogst. Dat hadden ze nog nooit gezien, een witte die helpt met oogsten. Leuk werkje, maar wel heet. Bananen oogsten is weer heel anders. Zo'n boom gaat wel makkelijk om, maar we moesten wel door het regenwoud om bij de bomen te komen. Veel natuur, veel spinnen en veel dingen die eetbaar zijn en die ik voor het eerst proefde.
Ook hebben we een Mangyan leider geinterviewd. En veel verhalen gehoord over andere Mangyan tribes, die heel gevaarlijk zijn. (!)
Verder heb ik om de mensen thuis te verwennen wat opnames gemaakt vanaf de bergen, het uitzicht is niet te versmaden!
De dip is ook gekomen. De vraag waar veel onderzoekers mee worstelen: wat doe ik voor hen? Ik heb hun informatie nodig, vraag ze 1 miljoen dingen, en wat doe ik? Nou ja, ik heb geholpen bij het oogsten en ben oprecht geinteresseerd. Maar het is lastig. Ook voor hen kwam een dipje. Ze werden moe van het beantwoorden van mijn vragen, het nieuwtje was eraf, en ze gingen gewoon weer hun dagelijkse dingen doen. Maar nu gaan we gewoon mee de dagelijkse dingen doen, oogsten, naar het bos etc. Minder formele interviews, en meer participeren. De sfeer wordt er weer beter door, gelukkig.
Over vijf weken ben ik thuis. Dat zal raar zijn. Geen zin in afscheid nemen hier, maar wel zin in het weerzien in Holland! Geen zin in de kou, maar wel in iets anders eten dan rijst!

5 November 2002
Aftellen
Nog drie weken, dus het echte aftellen is begonnen!
Voor de liefhebbers van visuele informatie, heb ik de bruiloft van Sixto en Christina gefilmd. Twee Mangyans uit 'mijn' dorp, 17 en 16 jaar. Vooral de slacht van het varken is mooi in beeld gebracht al zeg ik het zelf.
Verder ben ik bezig met levensverhalen. Dat is erg leuk om te noteren, zegt veel. Ik heb nu een paar dagen het rijk alleen, Edna is naar Manila om haar vriend op te halen die ruim 8 maanden op zee is geweest. Het weerzien met zijn zoon, die hij niet meer gezien heeft sinds de zoon 1 week was, moet wel ontroerend zijn. Ik ben niet meegegaan in verband met de bommen in Manila. Valt misschien allemaal wel mee, maar even alleen is ook wel lekker.
De komende weken ga ik verder met de levensverhalen, en nog even genieten van het weer, nog wat bruiner worden, en dan inpakken, afscheid nemen en vliegen. De mensen op de berg zijn al druk met het maken van Iraya baskets, ik moet natuurlijk wel een souvenir hebben in Nederland! Net als een echte toerist!

19 November 2002
Kerst
'We wish you a merry Christmas' draait nu op de radio. Dat is heel vreemd, als de buitentemperatuur nog steeds tropisch is, en er geen herfstwinden en gure regen te bekennen valt. Wel ook hier kerstbomen. Nog acht dagen en dan vlieg ik naar het voor mij juiste seizoen voor kerstballen en oliebollen.
Ik ben aan het afronden. Heb mijn camera meegenomen naar Gulod en heb daar een ochtend gefilmd. Dat was erg leuk, en goed dat ik het voor het eind bewaard heb. Ze waren niet zo verlegen, dit had drie maanden geleden niet gekund.
Zaterdag gaan we met eten de berg op en afscheid nemen. Dat is niet zo leuk. Dan volgen nog wat etentjes met ons huishoudentje, met Edna. En dan naar Manila. Dus, binnenkort vertel ik meer, maar dan live. Aalis na kami, zeggen we zaterdag voor het laatst, 'we gaan nu'. (in plaats van 'doei').